وتار
ده‌رباره‌ی دوكانی سیاسی

دكتۆر لوئە‌ی جاف

سیاسەت وەک سیستەم، دینامیکیە، هه‌میشه‌ له‌ جوڵاندایه‌ وەستاو نیە، بۆیە هاوڕییەتی‌ هەمیشەیی و دوژمنایەتی هەمیشەیی تێدا نییە. دیدی سەدەی نوێ بۆ سیاسەت، بینینێتی وەكو قوتابخانەیەك کە تیادا فێرئەبین، باشتر ڕووداوەکان ئەنەلیزەدەکەین، زیاتر و ڕوونتر لە ڕووداوەکان تێدەگەین، بە گرنگیەوە ئاڵوگۆڕی‌ بیرو ڕا ئەكەین و لە سەرووی هەمووشی‌ بە پرۆژەی دیراسه‌كراو کۆمەڵگا و وولاَت پێشدەخەین.
ئەمڕۆ لە جیهانی‌ پێشكەتوو و مۆدێرن باس لە ئاستی‌ ڕۆشنبیری‌ و توانای‌ ئامادەكردنی‌ پرۆژەی‌ سیاسی‌، پرۆژەی كۆمەلاَیەتی‌، پرۆژەی ئابووری‌ و کلتوری هتد، دەكرێت لە ته‌كلیفكردنی هەر لێپرسراوێكی‌ حیزبی‌ یان حكومی‌. به‌ واتایه‌كی تر، جێگا  نییە لە گۆڕەپانی گشتی بۆ خەڵكی‌ ناشارەزاو بێ ئه‌زمون لە ڕووی‌ فیكری‌ و کلتوری گشتی. لە جیهانی‌ پێشكەتوو و مۆدێرن باس لە توانای‌ لێكۆڵینەوە و تێگەیشتن لە هەلومەرجی‌ سیاسی‌، ئابوری و سۆسیۆلۆجیای کۆمەڵگا دەكرێت بۆ گەیشتن بە ڕاستیەكان و دۆزینەوەی چارەسەری بابەتیانەو زانستیانە بە پێی‌ داتاو زانیاری‌ تەواو بۆ بەدەست هێنانی‌ ئامانجەکان. به‌ واتایه‌كی تر، هاوێشتنی هه‌نگاوی لۆژیكی بۆ به‌ده‌ستهێنانی ئه‌نجامی لۆژیكی.
بەداخێكی‌ زۆرەوە گۆڕه‌پانی سیاسی و بواری گشتی لە هەریمی كوردستان خەریکە دوور ده‌خرێته‌وه‌ له‌ پرۆسەی سروشتی پێشخستنی کۆمەڵگا و بیناکردنی دەزگا و دەوڵەت. دیارده‌ی لیست و حزب دروستكردن له‌ كوردستان، به‌ تایبه‌تی له‌ ناوچه‌ی سلێمانی و ده‌وروبه‌ری، له‌ جه‌وهه‌ردا پێویستیه‌كی سیاسی نیه‌. بگره‌ ته‌نها‌ دوکانداری سیاسی، بژێوپەیداکردن و پاراستنی مه‌كانه‌تی كۆمه‌ڵایه‌تی چه‌ند كه‌سایه‌تیه‌كی سیاسیه‌ و هیچی تر‌. له‌ ڕووی فیكری و فه‌لسه‌فی و قوتابخانه‌ی سیاسی، له‌ گۆڕه‌پانی سیاسی كوردستان حزبی چه‌پڕه‌و، ڕاستڕه‌و، سۆسیال دیموكرات، موحافزكار و ئیسلامی بوونی هه‌یه‌ و چه‌ندین ساڵه‌ خۆیان تاقیكردۆته‌وه‌ له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كان و قه‌باره‌یان زانراوه‌. هه‌ڵه‌یه‌ وا بزانین به‌ دروستكردنی حزبی نوێ، گۆڕانكاری گه‌وره‌ی سیاسی، ئابوری، كۆمه‌ڵایه‌تی، كلتوری و فه‌رهه‌نگی دێته‌ به‌رهه‌م. له‌ داهاتوودا، گۆڕانكاری ئه‌گه‌ر به‌دی بكرێت ته‌نها له‌ ڕووی شه‌كلی ده‌بێت نه‌ك له‌ ڕووی بنه‌ما و ناوه‌ڕۆك. كه‌واتا هاوڵاتی ساده‌ چ قازانجێك ده‌كات له‌ دروستبوونی ئه‌و حزب و لیسته‌ نوێیانه‌ ؟ ئایه‌ چ پرۆژه‌یه‌كی نوێی سیحریان پێیه‌ كه‌ هه‌رێمی كوردستان له‌ ماوه‌ی‌ نێوان دوو هه‌ڵبژاردندا بكه‌ن به‌ سویسرا ؟ 
له‌ لایه‌كی تره‌وه‌، ئه‌وه‌ی به‌دی ده‌كرێت، بارەگای حیزبە دێرینه‌كان بۆتە دیوەخانی چا خواردنەوە و ململانێی‌ نا تەندروست و دەمارگیری. ئەمەش وایکردوە لە خەڵکی شارەزا و بە توانا دوور بکەونەوە لە گۆڕپانی سیاسی به‌ گشتی و به‌شداریكردن له بابه‌ته‌ گرنگه‌كانی بواری گشتی و خزمەتکردن بە کۆمەڵگا و نیشتمان. ئەوەی‌ ئاشكرایەو دەیبینین، لە هەرێمی کوردستان بە پێی پێویست ناگیرێت لە شارەزا و تەکنوکراتەکان، ڕۆشنبیران و هونەرمەندان کە نوخبەی کۆمەڵگان. ئەگەر سەیری‌ ڕێژەی وازهێنان، دوورکەوتن و بێزاربوون بکەین لە ژیانی سیاسی لە ماوەی ڕابردوو، دەبینین كە ڕێژەی‌ ڕۆشنبیران و خاوەن بڕوانامەی‌ بەرز بەشی شێریان بەرکەوتووە. ئەمەش ئەگەر شتێك بگەیەنێت ئەوە دەگەیەنێت كە حکومەتی هەرێمی کوردستان و حزبە دێرینه‌کان به‌ بایه‌خه‌وه‌ وه‌كو جاران گوێ ناگرن و خەڵكی‌ تەكنوكرات لە خۆیان كۆناكه‌نه‌وه‌. ئه‌مه‌ش یه‌كێكه‌ له‌ هۆكانی دروستبوون یان سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌ی دیارده‌ی دوكانی سیاسیه‌ له‌ هه‌رێمی كوردستان.

Print Friendly and PDF

بابەتی زیاتر
فەرید ئەسەسەرد
ھونەر تۆفیق
شاناز ئیبراھیم ئەحمەد
زۆرترین بینراو
  • 24 کاتژمێر
  • هەفتە
  • مانگ
نرخە جیهانیەکان
بۆ بەئاگابوون لە دواین زانیاریەکان
   
Tel: (+53) 320 0475
© Copyright 2018 SNN. All Rights Reserved.