مێژووی شار
شاری سلێمانی له‌ تشرینی یەكەمی دا




v     لە 1ی تشرینی یەكەمی ساڵی 2010 هونەرمەند و پێشمەرگە  حەمە جەزا كۆچی دوایی كرد. حەمە جەزا علی ساڵی 1949 لە شاری سلێمانی لەدایك بووە . هەرلە تەمەنی لاوێتیەوە و خولیای گۆرانی وتنی هەبوە و لەپاڵا ئەمەشدا هەستی بە ئازار و ئەشكەنجەی میلەتەكەی كردوە و لە ساڵی 1965 چەكی پێشمەرگایەتی كردۆتە شان و بۆتە پێشمەرگە . ئەم هونەرمەند و پێشمەرگەیە هەردوو خەباتی پێشمەرگایەتی و هونەری پێكەوە پێكەوە گرێداوە و لە ناخیدا ئاوێتەبووە . گۆرانیە بەناوبانگەكەی ( هۆ كاكی پێشمەرگە) شاهیدی ئەم راستیەیە . حەمە جەزا لە ساڵانی حەفتاكان و هەشتاكانی سەدەی رابردوودا خەرمانێك گۆرانی و سرودی لەگەڵا هەردوو تیپی مۆسیقای سلێمانی و هەولێر  تۆماركردوە  . لە ژیانی پێشمەرگایەتی دا  ئەندامێكی كارای تیپی شەهید كارزان بووە كە لە شاخ دامەزراوە . لەگەڵا ئەم تیپەشدا چەندین سرود و گۆرانی تۆماركردوە . حەمەجەزا لە ساڵانی هەشتاكاندا وەك پەناهەندە چۆتە وڵاتی سوید و پاشان گەراوەتەوە نیشتمان و چەندین بەرهەمی هونەری تۆماركردوە . بەڵام نەخۆشی رێگەی نەدا بەردەوام بێت و پاش ململانێیەكی زۆر بۆ دواجار لە رۆژی  1ی تشرینی یەكەمی ساڵی 2010 ئەم هونەرمەند و پێشمەرگە یە كۆچی دوایی كرد و لەمەراسیمێكی گەورە و شایستەدا لە سلێمانی بەخاك سپێردرا . هەر لەو ساڵەدا و بەبۆنەی كۆچی دووایی هونەرمەند حەمە جەزا وە وەزارەتی رۆشنبیری لە رۆژی جیهانی موزیكدا خەڵاتێكی بەناوی ( هۆكاكی پێشمەرگە ) بەخشیە چەند هونەرمەندێك .

v     لە 7 ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1991و لە رۆژێكی وەك ئەمڕۆدا راپەڕینی شاری سلێمانی  لە دژی رژێمی بەعسی روخاو دەستیپێكرد . ئەم راپەڕینە بە راپەڕینی سێیەم ناسراوە كە لەدوای هەردوو راپەڕینی 7 ی ئادار و 18ی تەموزی ساڵی 1991 هات . لەم راپەڕینەدا هێزی پێشمەرگەی كوردستان بەهاوكاری كۆمەڵانی خەڵكی كوردستان تەواوی شاری سلێمانی و دەوروبەریان لە هێزەكانی رژێمی بەعسی رووخاو پا ككردەوە . پاشان هێزەكانی رژێم كەوتنە تۆپپبارانكردنی كوێرانەی شاری سلێمانی .  لەئەنجامدا ژمارەیەك هاوڵاتی شەهید و برینداربوون .

v     لە 9 ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1926 و لەرۆژێكی وەك ئەمڕۆدا ، شێخ مەحمودی نەمر لەگەڵا كۆمیساریای بەرزی بەریتانیا لە شارۆچكەی خورماڵ كۆبۆوە و ئەو فڕۆكەوانەی تەسلیم بە نوێنەرەكەی بەریتانیا كردەوە كە پێش ماوەیەك لەوەوبەر لەلایەن شۆڕشگێڕەكانی شێخ مەحمودەوە بەدیل گیرابوو .

v     لە 9 ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1956 شێخ مەحمودی حەفید مەلیكی كوردستان  لە یەكێك لە نەخۆشخانەكانی شاری بەغدا كۆچی دوایی كرد . شێخ مەحمودی حەفید  ساڵی 1881 لە سلێمانی لەدایك بووە .زانستی شەریعەت و فیقه و بنچینەی تەسەوفی خوێندووە . ساڵی 1904 لەگەڵا شێخ سەعیدی باوكی سەردانی شاری ئەستەمبوڵیان كردوە و چاویان بە سوڵتان عبدالحمیدی سوڵتانی عوسمانی كەوتوە و رێزێكی زۆریان لێنراوە . لە كۆتایی جەنگی یەكەمی جیهاندا پاش ئەوەی عوسمانیەكان لە ناوچەی سلێمانی كشاونەتەوە ، ساڵی 1918 شێخ مەحمود  یەكەم حكومەتی كوردستانی لەشاری سلێمانی  دامەزراندوە  . ساڵی 1919 شۆڕشی لەدژی ئینگلیزەكان دەستپێكرد و سەربەخۆیی كوردستانی راگەیاندوە  . ساڵی 1922 لەدوای گەڕانەوەی لە هندستان دووەم حكومەتی كوردستانی دامەزراند . دوای ئەوەی ئینگلیزەكان روبەڕوی بونەوە و شاری سلێمانیان بۆردومان كرا . شێخ مەحمود روی كردۆتە ئەشكەونی جاسەنەی و لەوێ‌ رۆژنامەی بانگی حەقی دەركردوە.  ساڵی 1927 رویكردۆتە ئێران و تاوەكو ساڵی 1929 لەلە شاری پیران نیشتەجێ‌ بووە . پاش گەڕانەوەی  ساڵی 1931 لەشەڕی ئاوباریكدا بەدیل دەگیرێت و رەوانەی باشوری عێراقی دەكەن .لەبەغداوە بۆ سەماوە و ناصریە . تاساڵی 1941 خۆی گەیاندۆتەوە كوردستان و لەگوندی داریكەلی نیشتەجێ‌ بووە . پاش ئەوەی كۆچی دوایی كردوە . تەرمەكەی لەشاری بەغداوە گەیەنراوەتەوە بۆ شاری سلێمانی و لە رێوڕەسمێكی جەماوەری گەورەدا لەمزگەوتی گەورەی شاری سلێمانی لەتەنیشت كاك ئەحمەدی شێخەوە بەخاك سپێردراوە .

v     لە 9 ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1981 بەبڕیارێكی رژێمی بەعسی رووخاو زانكۆی سلێمانی لە شاری سلێمانیەوە گواسترایەوە بۆ شاری هەولێرو ناوەكەی گۆڕدرا بە زانكۆی صلاح الدین . ئەم بڕیارەی رژێمی بەعسی رووخاو لەدوای ئەوەوە هات كە ئەم زانكۆیە ببوە سەرچاوەیەك بۆ پێگەیاندنی كادری سیاسی بۆ شۆڕشی كوردو و پشێوی نانەوە دژ بە بەعسیەكان لە شاری سلێمانی دا . بەڵام پاش راپەڕینەكەی ساڵی 1991 و لە ساڵی 1992 بە هەوڵ و كۆششی چەندین كەسی خەمخۆر بڕیاری دامەزراندنەوەی درا و حكومەت و پەرلەمانی كوردستانیش پشتگیری دامەزراندنەوەیان كرد.

v     لە 9 ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1990 ( محەمەد حەمەئەمین قادر)ناسراو بە كاكەی فەلاحی شاعیر  كۆچی دوایی كرد . كاكەی فەلاح  ساڵی 1928 لە قەزای (چوارتا)ی سەر بە پارێزگای سلێمانی هاتۆتە دنیاوە .. شیعرەكانی بریتی بوون لە ( خۆشەویستی نەتەوە و خاكی كوردستان ، بەتایبەتی چینی چەوساوەكان ) كاكەی فەلاح هەرلە سەرەتای شیعرنوسینیەوە رێبازی ریالیزمی شۆڕشگێڕانەی بۆخۆی هەڵبژاردوە هەروەها چەند پارچە شیعرێكی بۆ منداڵان داناوە . هەروەها دیوانی مەولەوی بۆ جارێكی تر لەچاپ داوەتەوە و پەندەكانی پیرەمێرد و چوارینەكانی خیامی چاپ و بڵاوكردۆتەوە . لە ساڵەكانی حەفتاكاندا توانی ئیمتیازی رۆژنامەی (ژین) بگرێتە ئەستۆی خۆی و ماوەی چوارساڵا هەموو هەفتەیەك دەری بكات و چاپخانەیەكی بچكۆلەی بەناوی چاپخانەی (كاكەی فەلاح ) بۆ تەرخان كرد .

v     لە 10 ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1922 دووەمین حكومەتی كوردستان لە سەردەمی مەلیك مەحمود دا لە  كوردستان  بەسەرۆكایەتی شێخ عەبدولقادر. دامەزرا . ئەو حكومەتە  وەزیرەكانی بریتی بوون لە : ژەنەراڵ مستەفا پاشای یاموڵكی وەزیری وەزیری مەعاریف . سەرهەنگ صالح زەكی ساحێبقڕان وەزیری بەرگری . عەبدولكەریم ئەلەكە ، وەزیری دارایی . شێخ محمد غریب وەزیری ناوخۆ . احمد بەگی فتاح بەگ وەزیری ئابووری . حاجی مەلا سەعید وەزیری دادپەروەری . ژەنەراڵا سدیق قادری ، پشكنەری گشتی هێزەكانی كوردستان . سەید احمد بەرزنجیش كرایە بەڕێوەبەری گشتی ئاسایش و پۆلیسی كوردستان . هەرلەم رۆژەدا  شێخ مەحمود یەكەمین ئەنجومەنی شارەوانی لە شاری سلێمانی دامەزراندوە ،. جێی ئاماژەیە  شێخ مەحمود ساڵی 1918 یەكەم حكومەتی كوردستانی لەشاری سلێمانی  دامەزراندوە .

v     لە 13ی تشرینی یەكەمی  ساڵی 1944 و لە رۆژێكی وەك ئەمڕۆدا   كتێبخانەی گشتی لە شاری سلێمانی دامەزرا . دامەزراندنی كتێبخانەیەكی لەو شێوەیە و لەو دەمەدا گرنگیەكی تایبەتی خۆی هەبووە . ئەم كتێبخانەیە خزمەتێكی زۆری بە بواری روناكبیری كردوە . كتێبخانەی سلێمانی لە مێژووی دامەزراندنیەوە چەند جێگەیەكی كردوە و چەندین كەسایەتی ئەدەبی كاریان تێداكردوە. كتێبخانەی گشتی شاری سلێمانی   لە ساڵی 2003 دا بەشێوەیەكی گونجاو فراون  نوێ‌ كراوەتەوە و رۆژنە خەڵكێكی زۆر سەردانی دەكەن .

v     لە 13 ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1951 نوسەری گەوری كورد ( جەمیل صائیب ) كۆچی دوایی كرد . جەمیل صائیب ساڵی 1887 لە شاری سلێمانی لەدایك بووە . سەرەتا فەرمانبەری دارایی بووە پاشان بوە بە بەڕێوەبەری گەنجینە تا ئەو دەمەی لە ساڵی 1949 خانەنشین كراوە . لە ساڵانی بیستەكانی سەدەی رابردوودا رۆڵێكی بەرچاوی هەبووە لە بواری ئەدەبی و رۆژنامەگەری دا . یەكێك بووە لە نوسەردیارەكانی چیرۆكی كوردی و خاوەنی چیرۆكی بەناوبانگ  ( لەخەوما) یە كە بە زنجیرە لە هەردوو رۆژنامەی ( ژین ) و (ژیانەوە)دا  بڵاوی كردەوە . لە رووی هزرییەوە لە نەیارانی شێخ مەحمود بووە و ئەو دوو  ساڵەی كە شێخ  مەحمود حوكمڕانی سلێمانی بووە  ( جەمیل صائیب ) لە شاری كەركوك نیشتەجێ‌ بووە دواتر و لە ساڵی 1924 گەڕاوەتەوە شاری سلێمانی و بووە بە سەرنوسەری رۆژنامەی ( ژیانەوە) .

v     لە(15)ی تشرینی یەكەمی ساڵی (2005) و لە رۆژێكی وەك ئەمڕۆدا  لەهەنگاوێكی مێژوویی بێ وێنەدا هاووڵاتیانی عێراق بەرەو سندوقەكانی دەنگدان بە رێكەوتن، بە مەبەستی بەشداریكردن لە ڕاپرسی لە سەر دەستوری هەمیشەیی عێراق، لەئەنجامدا هاووڵاتیانی عێراق دە قی دەستورەكەیان پەسەندكرد. لەمێژووی كۆن و نوێ‌ ی عێراقدا ئەوە یەكەمینجاربوو هاوڵاتیان بەشداری دەنگدانێكی لەو جۆرە بكەن . چونكە لەماوەی حوكمڕانی بەعسدا ، حزبی بەعس بەپێی بەرژەوەندی خۆیان چەندین جار گۆڕانكارییان لە دەستوری عێراقدا كردوە .

v     لە(16)ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1925  ولە رۆژێكی وەك ئەمڕۆدا ، پاش ئەوەی  شۆڕشەكەی شێخ مەحمود لە باشوری كوردستان گەلێك سەركەوتنی بەدەستهێنا .   كۆمەڵەی گەلان بڕیارێكی دەركرد ، بەپێی ئەو بڕیارە  حكومەتێكی ناوخۆیی لە عیراقدا بۆ گەلی كورد دادەمەزرا . بەڵام بەڵێنەكەیان نەبردەسەر و ئەو بڕیارە تەنها بۆ خامۆش كردنی شۆرشەكەی شێخ مەحمود بوو .

v     لە(17)ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1954  مامۆستا  گۆران ی شاعیر بەهۆی كاری سیاسیەوە لەلایەن دەسەڵاتدارانی ئەو دەمەی حكومەتی عیراقەوە دەستگیركرا و لە 12 ی ئەیلولی ساڵی 1956 ئازادكراوە . گۆرانی شاعیر جگەلەوەی شاعیرێكی گەورە بووە . كەسێكی بەهەڵوێست و نیشتمان پەروەر بووە و چەندین جار بەهۆی كاری سیاسیەوە دەستگیركراوە . عەبدوڵڵا گۆران ی شاعیری گەورەی كورد   ساڵی 1904 لە شاری هەڵەبجە هاتۆتە دنیاوە و لە 18 ی تشرینی دووەمی 1962 لەشاری  سلێمانی كۆچی دوایی كردووە .

v     لە 17ی  تشرینی یەكەمی ساڵی  1985 و ڕۆژێكی وەك ئەمڕۆدا، هێزە داپڵۆسێنەرەكانی ڕژێمی بەعسی ڕووخاو (مەنع التجول ) یان لە شاری سلێمانی راگەیاند و بۆ ماوەی (14) سەعات قەدەغەكردنی هاتوچۆیان لەناو شاری سلێمانی قەدەغەكرد و سەرجەم شەقام و گەڕەكەكانی سلێمانییان بە هێزە داپڵۆسێنەرەكانیان گەمارۆدا و ماڵا بەماڵی هاوڵاتیان دەگەڕان . سەرەنجام سەدان هاوڵاتیی ناو شاری سلێمانیان دەستگیر كرد و ژمارەیەك گەنج و لاوی ئەوشارەیان شەهید كرد و چەندین  ماڵ‌و دوكانی هاوڵاتیانیان ڕوخاند. هەروەها دەیان كەسیشیان بەبیانوی ئەوەی سەربازی هەڵاتوون شەهیدكرد . لەو رۆژەدا (32) ئەندامی رێكخستنە نهێنیەكانی  (ی.ن.ك) لەلایەن هێزە داپلۆَسێنەرەكانی بەعسەوە شەهید كران.

v     لە(18)ی تشرینی یەكەمی ساڵی (1957) و لە رۆژێكی وەك ئەمڕۆدا  لە دوای باران بارینێكی زۆر، لافاوێكی گەورە شاری سلێمانیی گرتەوە. ئەو لافاوە  كە نیو سەعاتی خایاند  زیانێكی زۆری لێكەوتەوە و  ژمارەیەك هاوڵاتی گیانیان لە دەستدا و نزیكەی 70 خانووی روخاند . پاش چەند رۆژێك و بۆ بەسەركردنەوەی  هاوڵاتیان مەلیك فەیصەلی دووەم پادشای عێراق سەردانی شاری سلێمانی كرد .

v     لە 18ی  تشرینی یەكەمی ساڵی  1985 و ڕۆژێكی وەك ئەمڕۆداو لەپاش یەك رۆژ لە  (مەنع التجول )  ەكەی شاری سلێمانی ، ڕژێمی بەعسی ڕووخاو 20 هاوڵاتی  لەناو سەربازگەی (حامیە)ی شاری سلێمانی  گوللە باران كرد و لەناوەندی شاریشدا و لە فلكەی نالی 9 هاوڵاتی بەبێ‌ دادگایی كردن شەهید كرد ئەوانش شەهیدان [ مامۆستا خەبات محمد شێخ محمد بەرزنجی ــ دلێر عبدالله عزیز ــ ئامانج احمد غفور ــ تاهیر محمد عمر ــ ئامانج تاهیر محمد ــ ئاسۆ تاهیر محمد  ـ    زەردەشت حسین شریف     ــ    حسین شریف محمد    ــ ئاوات محمد شەریف ]

v     لە (19)ی تشرینی یەكەمی ساڵی  1921  سكرتێری مەندوبی سامی بریتانی لە بەغدا، نامەیەكی بۆ فەرمانداری سیاسی شاری سلێمانی نارد، لەنامەكەدا نوسیبوی سیاسەتی ئێمە بەرامبەر سمكۆی شكاك و خۆرهەڵاتی كوردستان بریتیە لەوەی هیچ دەستێوەردانێك لەلایەن ئێمەوە بەرامبەریان نەكرێت .

v     لە (19)ی تشرینی یەكەمی ساڵی  1947 و لە رۆژێكی وەك ئەمڕۆدا ، سەرژمێری دانیشتوان لە عێراقدا ئەنجامدرا و دانیشتوانی شاری سلێمانی و دەوروبەری بە 34 هەزار كەس مەزەندە كراوە . بەپێی ئامارێكی كۆمەڵەی گەلان لە سالًَی 1928 دا  ژمارەی دانیشتوانی كوردستانی عێراق (نیو ملیۆن)كەس بووە . ساڵی 1937یەكەم سەرژمێری لە عێراقدا ئەنجام دراوە و ژمارەی دانیشتوانی سلێمانی لە ساڵی 1934 بەپێی قەیدی تاپۆ 3500 ماڵا و 17 هەزار و 500 كەس بووە . سەرژمێری دانیشتوان لە عێراقدا هەر دەساڵا جارێك ئەنجامدراوە .

v     لە (19)ی تشرینی یەكەمی ساڵی  1948 زانا و كەسایەتی نیشتمانپەرورە (حاجی مەلا عەلی مەڵكەندی ) لەشاری سلێمانی كۆچی دوایی كرد و لە پارچە زەویەكەی خۆی كە گردی جۆگا یە بەخاك سپێردرا . حاجی مەلا عەلی ، ساڵی 1858 لە شاری سلێمانی لەدایك بووە و كەسایەتیەكی ئاینی ناسراوی سەردەمی خۆی بووە  .

v     لە(20)ی تشرینی یەكەمی ساڵی (1820)، (مەولانا خالیدی نەقشبەندی) شاری سلێمانی بە جێ‌ هێشت. ڕێبەرو زانای گەورە مەولانا خالیدی نەقشبەندی ساڵی 1779 لەناوچەی  قەرەداغی سلێمانی لەدایك بووە، ساڵی (1808)بە ئومێدی بە دەست خستنی رێبەرێكی تەسەوفی، دەستی داوەتە سەفەرو بە وڵاتی فارسدا تێپەڕیوە بۆ هیندستان، لە شاری (دەهلی) بەخزمەتی (شێخ عەبدوڵای دەهلەوی) گەیشتووە، پاش ساڵێك گەڕاوەتەوە بۆ كوردستان،  مەولانا خالید ساڵی (1820)، سلێمانیی بەجێهێشتووە بەرەو و بەغداد و لەوێوە بۆ شام رۆیشتووە  لە ساڵی   (1827) كۆچی دوایی  كردوە .

v

 

v     لە (21)ی تشرینی یەكەمی ساڵی (1820) گەشتەوەری بەناوبانگی بەریتانی ( كلۆدیۆس جیمس ریچ)  شاری سلێمانی بەجێهێشت و بەرەو شاری هەولێر كەوتە ڕێ‌. جیمس ریچ ئەو كاتەی گەشتەكەی بۆ كوردستان دەستپێكردوە  لێپرسراوی نوسینگەی بەرژەوەندی گشتی بەریتانیا بووە لە شاری بەغدا . هەروەك خۆی لە كتێبەكەیدا نوسیوەتی یەكەم ئەوروپی بووە  بەو تێروتەسەلیە سەردانی كوردستانی كردبێت . لەگەشتەكەیدا كە لە 1 ی نیسانی ساڵی 1820 ەوە دەستی پێكردووە گەلێك ناوچەی كوردستانی بەسەركردۆتەوە .

v     لە(21) تشرینی یەكەمی ساڵی  2004 مامۆستا كەمال جەلال غەریب كۆچی دوایی كرد . مامۆستا كمال جلال غریب یەكێك بووە لە رۆشنفكر و زمان زانەكانی كورد . ساڵی 1929 لە شاری سلێمانی لەدایك بووە. قۆناغەكانی خوێندنی سەركەوتوانە بڕیوە و ساڵی 1952 لقی زانیاریە سروشتیەكانی لە كۆلێژی خانەی مامۆستایانی باڵای لە شاری بەغدا تەواوكردوە . پاشان لە شارەكانی موصل و سلێمانی بوە بە مامۆستا . ساڵی 1969 كراوە بە مامۆستای یەكەمی وانەی كیمیا لە پەروەردەی سلێمانی . ساڵی 1971 بوە بە پسپۆڕی پەروەردەیی كیمیاو زیندەوەر زانی . ساڵی 1984 بەهۆی باری سیاسیەوە خۆی خانەنشین كردوە . لە ساڵی 1992 بە ئەندامی پارلەمانی كوردستان هەڵژێراوە و ساڵی 2002 خۆی خانەنشین كردوە . مامۆستا كمال جلال غریب ئەندامی كۆڕی زانیاری كورد و یەكێتی نوسەران و كۆمەڵەی فۆلكلۆر و كۆمەڵەی زانستی كوردی و خاوەنی ئیمتیازی گۆڤاری ( زانستی سەردەم) بوە . لە ماوەی ژیانی دا خزمەتێكی گەورەی كردوە .

v     لە 23 ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1968 زانكۆی سلێمانی لە شاری سلێمانی دامەزرا . دامەزراندنی زانكۆی سلێمانی لەوكاتەدا ئەوەی سەلماند خەڵكی كوردستان چەندە پەرۆشی زانست و پەروەردەن . زانكۆی سلێمانی بوە جێگەیەك بۆ كۆكردنەوەی رونكبیران و ناوەندێكی گرنگی زانست و پەروەردە . هەروەها بووە شوێنی بەرگری و شۆڕش. لەو زانكۆیەوە چەندین خۆپیشاندانی گەورە لە دژی رژێمی بەعسی روخاو رێكخرا و بەو هۆیەوە   دەسەڵاتدارانی بەعس لە ساڵی 1982 دا  زنكۆی سلێمانیان بۆ شاری هەولێر راگواست . بەڵام پاش راپەڕینی ساڵی 1991 .  لە ساڵی 1992 دا جارێكی تر زانكۆی سلێمانی بنیاتنرایەوە.

v     لە (24)ی تشرینی یەكەمی ساڵی (1976) (ئەحمەد موختار بابان) لە ووڵاتی ئەڵمانیا كۆچی دوایی كرد.

ئەحمەد موختار بابان كوڕی احمد بەگی حەسەن بەگە ، ساڵی 1901 لە دایك بووە . ساڵی 1926 كۆڵێژی یاسای تەواوكردوە  . ساڵی 1935 بووە بە موتەصەریفی كەربەلا . لە وەزارەتەكەی نوری سەعید لە ساڵی 1942 بۆتە وەزیری كاروباری كۆمەڵایەتی و چەند پۆستێكی وەزاری تری وەرگرتوە . ساڵی 1958 بۆ پۆستی سەرەك وەزیران دیاری كراوە و لە شۆڕشی 14 ی تەموزدا كۆتایی بە وەزارەتەكەی هێنراوە و حوكمی لەسێدارەدانی بۆ دەرچووە بەڵام حوكمەكە جێبەجێ‌ نەكاوە و پاش دوو ساڵا زیندانی عێراقی جێهێشت .

v     لە 25 ی تشرینی یەكەمی ساڵی 2005  ، لە دوو كردەوەی تیرۆریستی دا لە شاری سلێمانی ،  (3) ئوتومبیلی بۆمبڕێژكراوتەقاێنرایەوە . هێرشە تیرۆریستیەكان بۆسەر كاروانی ئوتومبیلەكانی هەڤاڵا مەلا بەختیار و وەزارەتی پێشمەرگە بوو . لە ئاكامی ئەو كردەوە تیرۆریستیەدا 5  پێشمەرگە كەسەر بە وەزارەتی پێشمەرگە بوون شەهید بوون . ئەوانیش شەهیدان ( عەلی احمد ،  هونەر فەرهاد ،  ستار عەنبەر ،  دانا تۆفیق ،  هەردی احمد ) . دوای دوو رۆژ  بەرپرسی یەكەمی كارەتیرۆریستیەكە ئاشكرا كراو  بە سزای خۆی گەیشت .

v     لە 25 ی تشرینی یەكەمی ساڵی 2008 مامۆستای شانۆكار برایم چێوار كۆچی دوایی كرد . هونەرمەند برایم چێوار ساڵی 1958 لە شاری سلێمانی لەدایك بووە . سەركەوتوانە قۆناغەكانی خوێندنی بڕیوە و بەشی شانۆی لە  ئەكادیمیای هونەرەجوانەكانی بەغدا تەواوكردوە . لە ماوەی ژیانی دا وەك مامۆستا و ئەكتەر و دەرهێنەر بەشداری چەندین كاری شانۆیی كردوە و خزمەتێكی گەورەی بە هونەری كوردی كردوە . هونەرمەند برایم چێوار ئەندامی كۆڕی شانۆی (با) بوە و لەگەڵا ئەو تیپەدا چەندین كاری شانۆیی ئەنجامداوە . رۆژی 25 ی تشرینی یەكەمی ساڵی 2008 كۆچی دوایی كردوە .

v     لە (27)ی تشرینی یەكەمی ساڵی (1922) و لە ڕۆژێكی وەك ئەمڕۆدا  ، دوا ژمارەی ڕۆژنامەی (بانگی كوردستان) شاری سلێمانی بڵاوكرایەوە .ئەم ڕۆژنامەیە زمانحاڵی حكومەتەكەی مەلیك مەحمود بوو  لە گەڵ هاتنی هێزەكانی ئینگلێز بۆ سلێمانی كۆتایی بەم ڕۆژنامەیە هات.

v     لە (28)ی تشرینی یەكەمی ساڵی (1990)  و لە ڕۆژێكی وەك ئەمڕۆدا   مامۆستا و شاعیر و هونەرمەند

(حەمە ساڵح دیلان ) كۆچی دوایی كرد . (محەمەد ساڵح كوڕی مەلا ئەحمەد دیلان كوڕی مەلا ساڵح ) ە ، لەگەڵا دروست بوونی شاری سلێمانی بنەماڵەكەیان لە قەلاچوالانەوە هاتوونەتە  سلێمانی ، دیلان  ساڵی 1927 لە سلێمانی لەدایك بووە ،لەبەر نالەباری باری ئابوری تا قۆناغی ناوەندی خوێندوە و پاشان بۆتە فەرمانبەر ، ساڵی 1958 خێزانی پێكەوەناوە ، لەبەر هەڵوێستی نیشتمان پەروەری ماوەی (11) ساڵا گیراوە و دورخراوەتەوە بۆ شارەكانی باشوری عێراق. سەرەتای نوسینی شیعری دەگەڕێتەوە بۆ ساڵەكانی پەنجاكانی سەدەی رابردوو ، یەكەم شیعری بۆ (بێ‌ كەس)ی شاعیر وتووە هەروەها لە رۆژنامەی (ژین) شیعری بڵاوكردۆتەوە . ساڵی 1957 هەموو  شیعرەكانی كۆكردۆتەوە و بە چاپی گەیاندووە. ساڵی 1969 نامیلكەیەكی شیعری  (پایزی جاران) ی بڵاوكردۆتەوە . جگە لەبواری ئەدەبی دیلان خاوەنی دەنگێكی خۆش و تایبەت بووە و  شارەزاییەكی باشی لەمەقامە كوردیەكاندا هەبووە . كۆمەڵێك شیعری خۆی و شاعیرانی تری كردووە بە گۆرانی . لەم بارەوە وتویەتی : مەبەستم لە تۆماركردنی ئەو گۆرانیانە تەنها پێشكەوتنی بزووتنەوەی نەتەوەی كورد و دروست بونی گیانی نیشتمان پەروەری بووە  . حەمە ساڵح دیلان لەماوەی ژیانیدا خزمەتێكی زۆری بە میللەتەكەی كردوە .

v     لە 29 ی تشرینی یەكەمی ساڵی 1973  ، (ویسـاڵی) شـاعیر كۆچی دوایی كرد . محەمەد كوڕی شێخ ئەحمەدی شێخ شەهابی شێخ عومەری مەردۆخـی ، ساڵی 1902 لەدایك بووە ، لەتەمەنی (10) ساڵیدا هاتۆتە  شاری سلێمانی و لەلای مامۆستا شێخ عومەر قەرەداغی دەستی بە خوێندن كردوە ، پاشان بۆ خوێندن چەند شوێنێكی تری كوردستان گەڕاوە . (ویسـاڵی) شـاعیر گرنگیەكی زۆری داوە بە پێنج خشتەكیەكانی ( تایەر بەگی جاف ، زێوەر ، خانی ، وەفایی ، سادق ) .هەروەها  شارەزاییەكی باشی هەبووە لە زمانی عەرەبی و فارسی داو چەند شیعرێكی بە زمانی فارسی نوسیوە . ویساڵی لەماوەی ژیانیدا گەلێك شیعری هۆنیوەتەوە.

v     لە (29)ی تشرینی یەكەمی ساڵی (2006) روناكبیر و شاعیری گەورەی كورد (ئەحمەد هەردی) كۆچی دوایی كرد و لە شاری سلێمانی بەخاك سپێردرا . هەردی شاعیر ناوی ئەحمەدی كوڕی حەسەن بەگی كوڕی عەزیز بەگە لە ساڵی 1922 لە شاری سلێمانی لەدایك بووە ، خوێندنی سەرەتایی لە سلێمانی تەواو كردووە ، پاشان (دارموعەلیمینی ریفی ) لە بەغدا تەواو كردووە ، ساڵی 1941 كراوە بە مامۆستا  و ساڵی 1949 لەسەر كاری سیاسی لەسەركار لابراوە و پاش 3 ساڵا گەڕاوەتەوە سەر كارەكەی ، ئەحمەد هەردی هەرلە منداڵییەوە زۆری حەز بە شیعر كردووە و سەرەتای دەستپێكردنی شیعری دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی چلەكان . لەماوەیژیانیدا  كۆمەڵێك شیعری سیاسی بۆ چەند بۆنەیەكی جیاواز داناوە ، هەروەها لە بابەتی شیعری دڵداری و خۆشەویستی دا دەستێكی باڵای هەبووە بەتایبەتی لە چاوەروانی و بەسەرهاتی ناسۆر و بێهودە و رەنجی بێوەر دا كەبەزۆر لە شیعرەكانیەوە دیارە .

v     لە 30 ی تشرینی یەكەمی ساڵی  1971    (د. تاهیر بەهجەت مەریوانی) كۆچی دوایی كرد . (تاهیر بەهجەت كوڕی مەلا مەحمودی سدیقی زادە) ساڵی 1905 لە شاری سلێمانی لەدایك بووە ، باوكی بە فەقێیەتی لە كوردستانی ئیرانەوە هاتۆتە شاری سلێمانی . د. تاهیر لە ماوەی ساڵانی 1931 تا 1938 لەگەڵا مستەفا سائیب خەریكی چاپ كردن و بڵاوكردنەوەی هۆنراوەی شاعیرە كوردەكان بوون .  ساڵی 1938 رویكردۆتە وڵاتانی ئەوروپا و پاشان چۆتە ویلایەتە یەكگروەكانی ئەمریكا . ساڵی 1939 لە كۆلێژی دەرمانسازی و زانست لە زانكۆی ( ڤیلادلڤیا )ی ئەمریكا  بڕوانامەی پزیشكی بەدەستهێناوە.  د. تاهیر بەهجەت مەریوانی لە گۆڤارەكانی ( گەلاوێژ ، هەتاو ، نزار ) و رۆژنامەی ( ژین) دا چەندین بابەتی بڵاوكردۆتەوە .

 

Print Friendly and PDF

بابەتی زیاتر
زۆرترین بینراو
  • 24 کاتژمێر
  • هەفتە
  • مانگ
نرخە جیهانیەکان
بۆ بەئاگابوون لە دواین زانیاریەکان
   
Tel: (+53) 320 0475
E-Mail: Info@snnc.co
© Copyright 2016 SNN. All Rights Reserved.