مۆتەکەی مووچەی فەرمانبەران.. عێراق هانا بۆ کێ بەرێت لەم تەنگژە ئابوورییەدا؟

0
956

SNN-

خۆپیشاندان و کۆرۆنا سەری ئابووری عێراقی خواردووە و کاریگەریی زۆریان بۆ سەر هەموو کایەکانی وڵات دروستکردووە، ڤایرۆسی کۆرۆنا لە دوو مانگی رابردوودا نرخی نەوتی ئەم وڵاتەی بەتەواویی هێناوەتە خوار کە 92٪ی داهاتی عێراق پێکدێنێت.

زۆرترین کاریگەرییەکان بەرۆکی مووچەی فەرمانبەرانی گرتووە کە نیگەرانیی خەڵکی لێکەوتۆتەوە، چونکە رەنگە دەست بۆ کەمکردنەوەی بڕی ئەو مووچەیە ببرێت کە قوتی هەزاران هاووڵاتییە.

کۆرۆنا وای لە داهاتی نەوت کردووە بەجۆرێک کۆی پارەی فرۆشتنی نەوت لەمانگی نیساندا 1.5 ملیار دۆلار بووە، لەکاتێکدا ساڵی پار لەهەمان مانگدا 6.5 ملیار دۆلار بووە.

بەپێی بودجەی کۆکراوەی عێراق لەساڵی 2019دا 112 ملیار دۆلار داهات هەبووە کە 89٪ی بە فرۆشی نەوت دەستکەوتووە، بڕی 56 دۆلاریش وەک رێژەی نرخی بەرمیلێک نەوت دیاریکراوە کەهەر رۆژێک 3.9 ملیۆن بەرمیل فرشراوە.

پارەی عێراق

داهاتی نەوت لەساڵی رابردوودا 78 ملیار دۆلار زیاتر بووە، بەڵام لە 5 مانگی رابردوودا تەنها 18 ملیار دۆلاری ئەمریکی داهاتی گشتی وڵات هەبووە.

هاوکات بەهۆی ئەو کەمبونەوەیەوە 23 ملیار دۆلار کورتهێنان روویداوە و بەغدا بەناچاریی دەبێت پەنا بۆ قەرزکردنی دەرەکی ببات.

بۆ تێپەڕاندنی ئەم تەنگژەیە، چەند سیناریۆیەک لەبەردەستدان، لەوانە کەمکردنەوەی مووچە، هەرچەندە هەفتەی رابردوو سەرۆکوەزیران وتی دەست بۆ مووچەی فەرمانبەری ئاسایی نابەن و پلەباڵاکان کەمدەکەنەوە.

نەدا شاکر جەودەت لەلیژنەی دارایی پەرلەمانی عێراق دەڵێت: “دەبوو حکومەت بیری لەهەمەجۆرکردنی سەرچاوەکانی داهات بکردایەتەوە تا نەکەوتایەتە رۆژێکی واوە”.

دانیشتنێکی پەرلەمانی عێراق

نەدا داواشیکرد “چاو بە یاسای (روفەحا)دا بخشێنرێتەوە کە مووچەی مانگانەیە و بۆ ئەوانە خەرجدەکرێت ئۆپۆزسیۆنی پێشووی سەدام حسێن دیکتاتۆری پێشووی عێراق بوون و لەدەرەوە نیشتەجێن”.

مووچەی فەرمانبەران و خانەنشینان و بیمەی کۆمەڵایەتی لەعێراق 52 ملیار دۆلار بڕەکەیەتی کە ساڵی پار لە بودجەی وڵات خەرجکراوە.

پەنابردن بۆ قەرز کردن

رۆژی پێنجشەممەی رابردوو لیژنەی دارایی پەرلەمانی عێراق داوای لەحکومەت کرد پڕۆژەیاسایەک ئامادە بکرێت بۆ مەبەستی قەرزکردن تا لەپەرلەمان تاوتوێبکرێت.

جەمال کۆچەر پەرلەمانتاری عێراق دەڵێت: “پێشتر وەک پەرلەمان نەماندەهێشت حکومەت قەرز بکات، بەڵام ئێستا چار نییە و بۆ ئەوەی مووچەی فەرمانبەران بدرێت نیازی هەنگاوێکی لەوجۆرە لەئارادایە”.

بەگوێرەی زانیارییەکان، عێراق مانگانە پێویستی بە 5 ملیار دۆلار زیاتر هەیە بۆ دابینکردنی مووچە، بۆ ئەمساڵیش کێشەی دارایی نییە، چونکە یەدەگی بانکیی زۆرە و کێشەی نییە لەوڕووەوە.

 

کێڵگە نەوتێکی عێراق

نەوت داهاتی 92٪ی عێراق دابیندەکات

پێشبینییە سیاسییەکان بەو ئاڕاستەیەن کە ئەمریکا لەمیانی گفتوگۆ ستراتیژییەکان لەبارەی داهاتووی پەیوەندی هەردوو وڵاتەوە بەنیازە خۆڵ بکاتە چاوی عێراق و قەرزێکی زۆری بداتێ.

شارەزایەکی بواری ئابووری دەڵێت: “عێراق زیانی گەورە دەکات گەر ئە قەرزە بکات، چونکە سوودەکەی سەری دەخوات و جۆرەکەشی لە جۆری وەبەرهێنان نییە کەدواتر داهاتی هەبێت، بەڵکو قەرزی وشکە” دەشڵێت: “هۆکاری گەیشتنی وڵات بەم دۆخە ئەوەیە کە کەسی گونجاو نییە بۆ شوێنی گونجاو و سیاسەت زاڵە بەسەر ئابووریدا”.

باسم ئەنتوان دەڵێت: “دەبێت مووچە زۆرەکان کەمبکرێنەوە و دەرماڵەکان ببڕدرێن کە65٪ی مووچە پێکدێنێت و کۆمەڵگەش لەبەرهەمخۆرەوە بکرێتە بەرهەمهێنەر”.

بەشی بکە لە
Previous Next
Close
Test Caption
Test Description goes like this