وتار
سەکۆی دووەمی پایتەخت

د.بەختیارشاوەیس

سەکۆی دووەمی پایتەخت
مادەی ۱٤۰
‌‌(۱۹)
د.بەختیارشاوەیس
دادگای باڵای فیدراڵی لەتازەترین تەفسیریدا، بڵاویکردەوە کە مادەی ۱٤۰ ی دەستوور ، هیچ کێشەیەکی یاسایی نیەو بەجێبەجێنەکردنی لەکاتی خۆیدا بەها دەستووریەکەی لەدەستنادات و کاریگەریە یاسایی و دەستووریەکانی بە بەهێزی ماوەتەوە. هەموانیش دەزانین کە بڕیاری دادگادی فیدراڵی لەئاستە باڵاکەدا بڕیاری کۆتایی، بڕاوەیە بەشێوەیەک کەقابیلی تانەدان و پێداچونەوەی یاسایی نیەو هەروەها شوێنی مشتومڕو گفتوگۆی سیاسیانە نیە لەسەر جێەجێکردن و پەڕاوێزخستنی و کورد هەمیشە وادەڕوانێتە ئەوانی دیکەی دەسەڵاتدار کە مادام ئامادەنین دەستوور جێبەجێبکەن و بڕیاری دادگای باڵا فەرامۆش دەکەن، ئیتر چۆن ڕێکەوتنە سیاسیەکان جێبەجێدەکەن؟ کەئەمەش بێمتمانەی لێدەکەوێتەوە و دواتر پەلدەکێشێ بۆ سەرهەڵدانی کێشەی گەورە و لە ساڵانی ڕابردودا هەروا دەرچوو. کاتێک لە ۳۱-۱۲-۲۰۰۷کە دوا وادەی جێبەجێکردنی مادەی ۱٤۰ بوو و بەڵام نەکرا، حکومەتی هەرێم ئیتر بەهانەی دەرکردن و فرۆشتنی نەوتی کەوتە سەرو دواتر بەتەقینەوەی کێشەکان ، مەسەلەکە پەلیکێشا بۆ ئابووری سەربەخۆ و جیابونەوە و ڕیفراندۆم.
ئەمە لەڕووی ناوەڕۆکی بڕیارەکەی دادگای باڵاوە، بەڵام ئەگەر لەڕووی ڕەگەزی کاتەوە بڕیارەکە بخوێنینەوە، ئەوا پێدەچێ مەغزای دیکە خۆیان حەشار دابێت، چونکە کاتی دەرچونی ئەم بڕیارە کەوتە دوای پەسەندکردنی یاسای ئەنجومەنی پارێزگاکانی عیراق بەکەرکوکیشەوە کەماوەی ۱۳ ساڵە بەهۆی ململانێی سیاسیەوە ڕێگەنەدرا لەپارێزگای کەرکوک هەڵبژاردن ئەنجامبدرێ، هەروەک کەوتوەتە پاش کۆتایهاتنی شەڕی داعش و لێکەوتەکانی دوای ڕێفراندۆم لەوشارە. بەمانایەکی دیکە دادگا لەڕێگەی کات و ساتی دەرچواندنی بڕیارەکەیەوە دەیەوێت پێمان بڵێت، چارەسەری بنەڕەتی و کۆتایی لەپرسی گڕێژنەکراوی کەرکوک و ناوچەکانی هاوشێوەی وەک خانەقین و دووز و شەنگار و مەخموور تەنها و تەنها دەستوورە و مادەی ۱٤۰ە
بڕیارەکەی دادگا لەقوڵایەکەیدا پێماندەڵێ: سەدام و بەعسیەکان پێش ئەوانیش عبدالکریم قاسم و مەلیکە گەورەو بچوکەکان، نەیانتوانی عیراق سەقامگیربکەن و لەپشێویدا دەوڵەتەکە مایەوەو کودەتا لەدوای کودەتا و شەڕی ماڵوێرانکەر لەدوای پەلاماردانی ئەم وڵات و ئەو وڵات، کە بەشێکی زۆر لەهەموو ئەمانە بۆ چارەسەرنەکردنی کێشەی کورد و بەتایبەتی بۆ کەرکوک دەگەڕێتەوە. بڕیاری دادگای فیدراڵی لەسەر مادەی ۱٤۰ جارێکی دیکە پێماندەڵێ و بەتایبەت نەتەوە ڕەسەنەکانی شاری کەرکوک بیردەخاتەوە کە مەنتیقی هێز بۆ کەرکوک نایخوات، بەڵکو هێزی مەنتیق دەبێت بکرێتە پێوەری کارکردن، ئەگەرنا بۆ سەد ساڵی دیکە نەوەکانتان لە ململانێ توند و ترس و تۆقاندن دەمێننەوە و کەرکوکیش لەئێستای وێرانتر دەبێت. پێمان دەڵێ هێز و دەسەڵاتی عەرەب و کورد و غروری ئێستای تورکمان تاقیکرانەوە لە ساڵانی بەر لە ۲۰۰۳ و دوای ۲۰۰۳ و لەدوای ڕوداوەکانی ڕێفراندۆم و ۱٦ی ئۆکتۆبەر، بەڵام ئەوەی مایەوە شارێکی وێرانە و بێخزمەت و بێ ئاو و بێ کارەبا و خەڵکێکی ماندوو بەجەستەو قەلەق لەدەروون بۆ ئایندەکەی ، بەشێوەیەک کە لەڕۆژانی جەژندا دەبێت سەد کیلۆمەتر دورکەوێتەوە بۆ ئەوەی لەسێبەری پارکێکدا منداڵەکانی کەمێک ژیانی منداڵی خۆیان بژین.
سیاسیەکانی عیراق بەگشتی و کەرکوک بەتایبەتی دەبێت ئەم بڕیارەی دادگا بەهەند وەرگرن و کاری لەسەربکەن، لەبری ئەوەی هەرلەئێستاوە دڵی خۆیان بۆ بردنەوەی کورسیەکی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پاریزگاکە خۆش بکەن ، چونکە ژمارەی کورسی هیچ لەمەینەتیەکانی کەرکوک و کەرکوکیەکان کەمناکاتەوە بەڵکو چۆنیەتی دروستکردنی کورسیەکە گرنگە کەڕێگە دەستوریەکەیەو مادەی ۱٤۰ە، خۆ ئەگەرنا کشمیر و سیناریۆ تاڵەکانی لەبەردەرگاکەدایە

« ھەموو وتارەکان کەلە تۆڕی ھەواڵی سلێمانی بڵاودەبێتەوە، تەنھا بیروبۆچونی نوسەرەکەیەتی »
Print Friendly and PDF

بابەتی زیاتر
عەبدولواحید محەمەد
د.بەختیارشاوەیس
به‌ختیار محه‌مه‌د- كاروان محه‌مه‌د
شاناز ئیبراھیم ئەحمەد
به‌ختیار محه‌مه‌د- كاروان محه‌مه‌د
زۆرترین بینراو
  • 24 کاتژمێر
  • هەفتە
  • مانگ
نرخە جیهانیەکان
بۆ بەئاگابوون لە دواین زانیاریەکان
   
Tel: (+53) 320 0475
© Copyright 2018 SNN. All Rights Reserved.