ئاژانسی وزەی ئەتۆم هۆشداری لە مەترسییەکانی بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران دەدات

SNN-

ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆم لە ڕاپۆرتێکی نهێنیدا هۆشدارییەکی توند دەدات لەوەی کە نەبوونی دەستڕاگەیشتن بە وێستگە ئەتۆمییەکانی ئێران بۆ مەبەستی پشکنین، “مەترسیی بڵاوبوونەوەی چەکی ئەتۆمی” لێ دەکەوێتەوە. ئاژانسەکە کە سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکانە، داوا لە تاران دەکات بە شێوەیەکی بونیادنەرانە هاوکارییان بکات بۆ ڕێگریکردن لە قەیرانی زیاتر.

پشکنینەکان لە دوای هێرشە سەربازییەکانەوە پەککەوتوون

بەپێی ڕاپۆرتەکە، ئاژانسی ئەتۆمی لە دوای ئەو جەنگەی کە ئیسرائیل لە مانگی حوزەیرانی ساڵی 2025دا دژی ئێران بەرپای کرد — کە تێیدا ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاش بە پێکانی سێ وێستگەی سەرەکیی ئەتۆمی بەشداری تێدا کرد — نەیتوانیوە سەردانی ئەو شوێنانە بکات.

بارودۆخەکە زیاتر ئاڵۆز بوو کاتێک ئەو وێستگانە دووبارە لەو جەنگە نوێیەدا کرانە ئامانج کە ئەمریکا و ئیسرائیل لە 28ی شوباتی ڕابردووەوە دژی تاران دەستیان پێکردووە. ئاژانسەکە دان بەوەدا دەنێت کە هێرشە سەربازییەکان بۆ سەر پێگە ئەتۆمییەکانی ئێران دۆخێکی “بێپێشینە”یان دروستکردووە، بەڵام جەخت دەکاتەوە کە دەستپێکردنەوەی کارەکانی پشکنین بەبێ دواکەوتن کارێکی یەکلاکەرەوە و زۆر گرنگە. بڕیاریشە هەفتەی داهاتوو ئەنجومەنی پارێزگارانی ئاژانسەکە لە ڤیێنا کۆببێتەوە بۆ تاوتوێکردنی ئەم ڕاپۆرتە.

تێپەڕاندنی هێڵە سوورەکانی پیتاندنی یۆرانیۆم

خەمڵاندنەکانی پێش جەنگی ساڵی 2025ی ئاژانسەکە ئاماژە بەوە دەکەن کە ئێران خاوەنی نزیکەی 440 کیلۆگرام یۆرانیۆمی پیتێنراوە بە ڕێژەی 60%، کە ئەمەش زۆر نزیکە لەو ئاستەی (90%) کە بۆ بەرهەمهێنانی چەکی ئەتۆمی پێویستە.

ئەم ئاستە بەرزەی پیتاندن، پێشێلکارییەکی گەورەی بنمیچی 3.67%ـییە کە لە ڕێککەوتنی ئەتۆمی ساڵی 2015دا دیاریکرابوو؛ ڕێککەوتنێک کە دوای کشانەوەی تاکلایەنەی ئەمریکا لە ساڵی 2018دا بە تەواوی هەڵوەشایەوە.

ئاژانسەکە دەڵێت نەبوونی دەستڕاگەیشتن بەو یەدەگە ڕاگەیەندراوانەی یۆرانیۆم بۆ ماوەی نزیکەی ساڵێک، دۆخێکی نائاسایی و جێگەی نیگەرانیی قووڵە. لەو چوارچێوەیەدا، ڕافائێل گرۆسی, بەڕێوەبەری گشتیی ئاژانسەکە، داوای لە ئێران کردووە بە شێوەیەکی بونیادنەرانە مامەڵە بکات بۆ ئاسانکاریکردن لە جێبەجێکردنی گشتگیر و کارای پشکنینەکان.

مەرجی ترەمپ و ئایندەی دانوستانەکان

لە کاتێکدا ئەمریکا، ئیسرائیل و هاوپەیمانەکانیان بەبەردەوامی تاران تۆمەتبار دەکەن بە هەوڵدان بۆ پەرەپێدانی چەکی کۆمەڵکوژ، ئێران هەمیشە ئەو تۆمەتانە ڕەتدەکاتەوە و جەخت لەسەر ئاشتیانەبوونی بەرنامەکەی دەکاتەوە.

هاوڕێک لەگەڵ ئەم گرژییانە، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا جەختی کردووەتەوە کە هەر ڕێککەوتنێک بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، دەبێت گەرەنتی پەکخستنی تەواوی بەرنامە چەکدارییە ئەتۆمییەکەی ئێران بکات. لە ئێستاشدا، چارەنووسی یەدەگی یۆرانیۆمی پیتێنراوی ئاستبەرزی ئێران، وەک ئاڵۆزترین خاڵی ناڕوونی دانوستانە دیپلۆماسییەکانی نێوان لایەنەکان ماوەتەوە.