ترەمپ بۆ نەتانیاهۆ: ئەوان ئێوەیان لەوێ ناوێت، دەبێت لە سووریا و لوبنان بکشێنەوە

SNN-

دۆناڵد ترەمپ فشارەکانی بۆ سەر ئیسرائیل دەستپێکردووە و داوا لە بنیامین نەتانیاهۆ دەکات بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکان، سوپاکەی لە خاکی سووریا و لوبنان بکشێنێتەوە.

هۆشدارییە توندەکەی ترەمپ بۆ نەتانیاهۆ

بەگوێرەی ڕاپۆرتێکی ماڵپەڕی (Axios) کە پشتی بە زانیاریی چەند بەرپرسێکی ئەمریکی و ئیسرائیلی بەستووە، دۆناڵد ترەمپ لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا بە ڕاشکاوی بە بنیامین نەتانیاهۆی وتووە، پێویستە سوپای ئیسرائیل لەو ناوچانەی سووریا و لوبنان بکشێتەوە کە ئێستا لەژێر کۆنتڕۆڵیدان. ترەمپ ئاماژەی بەوە کردووە کە بوونی سوپای ئیسرائیل لەو ناوچانە دۆخەکە بەرەو تەقینەوە دەبات و گوتوویەتی: “ئەوان ئێوەیان لەوێ ناوێت، دەبێت هێزەکانت بکشێنیتەوە.”

پاساوەکانی ئیسرائیل و پرسی ناوچەی ئارام

لە بەرانبەر داواکارییەکەی ترەمپدا، نووسینگەی سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل ڕایگەیاندووە کە نەتانیاهۆ جەختی لەسەر پێویستیی هەبوونی “ناوچەی ئارام” لەسەر سنوورەکان کردووەتەوە. ئیسرائیل پێیوایە مانەوەی هێزەکانی لەو ناوچانە زەروورەتێکی ئەمنییە بۆ ڕێگریکردن لە هەر هێرشێکی هاوشێوەی ئەوەی لە 7ی تشرینی یەکەمی 2023 ڕوویدا.

ئاڵنگارییەکانی بەردەم نەتانیاهۆ و هەڵبژاردن

ئەم فشارانەی واشنتن لە کاتێکدایە کە تەنیا 3 مانگ بۆ هەڵبژاردنەکانی ئیسرائیل ماوە. نەتانیاهۆ لەبەردەم گرێکوێرەیەکی سیاسیی سەختدایە؛ لە لایەکەوە نایەوێت ترەمپ لە خۆی بڕەنجێنێت، لە لایەکی دیکەشەوە هاوپەیمانە تووندڕەوەکانی ناو حکومەتەکەی بە توندی دژی کشانەوەن و تەنانەت داوای دروستکردنی ئۆردوگای نیشتەجێبوون بۆ جوولەکەکان لەناو خاکی سووریادا دەکەن.

پەیوەندیی نێوان کشانەوە و ڕووخانی ئەسەد

ئەم داواکارییەی ترەمپ تەنیا یەک ڕۆژ دوای کۆبوونەوەی لەگەڵ ئەحمەد شەرع، سەرۆکی نوێی سوریا لە ئەنقەرە دێت. ئیدارەی ترەمپ هەوڵ دەدات ڕێککەوتنێکی ئەمنی لە نێوان ئیسرائیل و سوریای نوێ واژۆ بکرێت، بەڵام گەیشتوونەتە ئەو بڕوایەی نەتانیاهۆ ئامادەی سازش نییە، بەتایبەتی لەو ناوچانەی دوای ڕووخانی ڕژێمی ئەسەد لە کانوونی یەکەمی 2024دا ئیسرائیل دەستی بەسەردا گرتوون. ئەمەش لە کاتێکدایە کە لە چەند ناوچەیەکی باشووری سوریا پێکدادان لە نێوان هاووڵاتییان و سوپای ئیسرائیلدا ڕوویداوە.

پڕۆژەی ناوچە ئەزموونییەکان لە لوبنان

سەبارەت بە لوبنان، نێوەندگیرانی ئەمریکا لە ڕۆما پێشنیاری جێبەجێکردنی ڕێککەوتنێکیان کردووە کە تێیدا ئیسرائیل لە 2 “ناوچەی ئەزموونی” لە باشووری لوبنان بکشێتەوە تاوەکو سوپای لوبنان لەوێ جێگیر ببێت. ئیسرائیل ئەم کشانەوەیەی دواخستووە بەو بیانووەی دەبێت دڵنیا ببێتەوە کە حیزبوڵڵا هیچ چەک و ژێرخانێکی لەو ناوچانەدا نەماوە، بەڵام لایەنی لوبنانی داوا دەکات سوپای ئەمریکا بڕیار لەسەر ئەو بابەتە بدات و کاتێکی دیاریکراو بۆ کشانەوە دابنرێت.

هەڵوێستی کۆشکی سپی و ئامانجی ترەمپ

کۆشکی سپی ڕەتیکردەوە لێدوان لەسەر ناوەڕۆکی پەیوەندییە تەلەفۆنییەکە بدات، بەڵام هەواڵەکەشی ڕەتنەکردەوە. بەرپرسێکی ئەمریکی ئاماژەی بەوە کرد کە ترەمپ پەیوەندییەکی بەهێزی لەگەڵ نەتانیاهۆ هەیە، بەڵام دەیەوێت پێش هەڵبژاردنەکانی ئەمریکا دەستکەوتێکی دیپلۆماسیی گەورە وەک کۆتاییهێنانی یەکجاریی جەنگەکان تۆمار بکات، ئەمەش وایکردووە فشارەکانی بۆ سەر ئیسرائیل زیاتر بکات