عێراق بڕیارێکی سەردەمی “ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕش” بۆ چارەسەرکردنی تێچووی مووچە و فەرمانبەرانی زیادە زیندوو دەکاتەوە

SNN

بەگوێرەی راپۆرتێکی ماڵپەڕی بەغداد یەوم، ئەمانەی گشتیی ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق، لە ڕێگەی گشتاندنێکی نوێوە، بڕیاری ژمارە (770)ی ساڵی 1987ی “ئەنجومەنی سەرکردایەتی شۆڕشی هەڵوەشاوە”ی کاراکردەوە، ئەم هەنگاوە بە ئامانجی کەمکردنەوەی فشاری دارایی سەر حکومەت و چارەسەرکردنی کێشەی “فەرمانبەرانی زیادە” دێت، لە کاتێکدا کە هەموارکردنەوەی یاساکانی خزمەت و خانەنشینی لە پەرلەمان دواکەوتووە.

ناوەڕۆکی بڕیارەکە و ئامانجە داراییەکان

بڕیاری 770ی ساڵی 1987 ڕێگە بە دامەزراوەکانی دەوڵەت دەدات ئەو فەرمانبەرانەی وەک “زیادە” (فائض) پۆلێن دەکرێن، بخرێنە دۆخێکی هاوشێوەی “خانەنشینی کاتی”. ئەمەش وادەکات تێچووی مووچەکانیان لەسەر میلاکی کارا کەم ببێتەوە، بەبێ ئەوەی بە فەرمی دەستکاری یاساکانی ئێستای خانەنشینی بکرێت. ئەم بڕیارە لە کاتێکدایە کە مووچە و کرێ، بەشە هەرە گەورەکەی خەرجییەکانی حکومەت پێکدەهێنن و کەرتی تایبەتیش نەیتوانیوە هەلی کاری پێویست بڕەخسێنێت.

مەترسییەکانی هاووڵاتیان و کاردانەوەکان

ئەم گشتاندنە نوێیە ترسی لای فەرمانبەران دروستکردووە؛ زۆرێک نیگەرانن لەوەی ئەمە ببێتە هۆی لەدەستدانی “ئاسایشی پیشەیی” و گۆڕینی فەرمانبەر بۆ خانەنشینێکی کاتی کە ڕەنگە هەرگیز نەگەڕێتەوە سەر کارەکەی. هەروەها گومان هەیە کە ئەم میکانیزمە وەک “کاڵایەکی هەڵبژاردن” یان بۆ مەرامی سیاسی و حزبی بەکاربهێندرێت و تەنها ئەو کەسانە بگەڕێنەوە سەر کار کە پشتگیریی سیاسییان هەیە.

ڕای شارەزایان: “چارەسەرێکی کاتی و پڕ لە مەترسی”

عەلی هادی شەریفی، شارەزای کاروباری سیاسی و یاسایی، لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ (بەغداد یەوم) ڕایگەیاند: “پەنابردنی حکومەت بۆ ئەم دەقە کۆنانە، بەهۆی بوونی بۆشاییەکی گەورەی یاسایی و کێشە لە یاسای خانەنشینی یەکگرتووی ژمارە 9ی ساڵی 2014دا هەیە.”

شەریفی ئاماژەی بە چەند خاڵێکی سەرەکی کرد:

-کۆتوبەندەکانی تەمەن: ماددەی 38ی یاسای خانەنشینی ئێستا، مەرجی تەمەنی 45 ساڵی و خزمەتی 15 ساڵی داناوە بۆ خانەنشینی ئارەزوومەندانە، ئەمەش بووەتە هۆی “پیربوونی” میلاکی وەزارەتەکان.

-کێشەی سندوقی خانەنشینی: حکومەت ناتوانێت تەمەنی خانەنشینی زۆر کەم بکاتەوە، چونکە سندوقی خانەنشینی توانای دارایی نییە بۆ دابینکردنی “پاداشتی کۆتایی خزمەت” بۆ ئەو ژمارە زۆرەی فەرمانبەران.

– گەرەنتی گەڕانەوە: شەریفی هۆشداری دەدات کە گەڕانەوەی فەرمانبەر بۆ سەر کار دوای سوودمەندبوون لەم بڕیارە زۆر قورس دەبێت و دەکەوێتە ژێر کاریگەریی “مەحسوبیەت و مەنسوبیەت”.

-پێشنیاری گشتگیرکردن: ئەو شارەزایە پێی وایە پێویستە ئەم بڕیارە کەرتی سەربازیش (بەرگری و ناوخۆ) بگرێتەوە تا یاسایەکی نوێ دەردەچێت.

لە کۆتایی راپۆرتەکەدا

بڕیاری 770ی ساڵی 1987 حکومەت دەخاتە بەردەم تاقیکردنەوەیەکی سەخت؛ لە لایەک هەوڵدان بۆ کەمکردنەوەی باری دارایی و لە لایەکی تر پاراستنی مافی فەرمانبەران. چاودێران پێیان وایە تەنها چارەسەری ڕاستەقینە، هەموارکردنەوەی بنەڕەتیی یاساکانی خزمەتی شارستانی و خانەنشینییە، بە جۆرێک کە هاوسەنگی لە نێوان توانای دارایی دەوڵەت و ژیانێکی شایستە بۆ فەرمانبەران دروست بکات.