محەمەد شیاع سودانی: پاش پشووەکانی جەژن مووچەی مانگی سێی هەرێمی کوردستان ڕەوانە دەکەین

SNN-

سەرۆکوەزیرانی عێراق جەخت لە نەبوونی هیچ گرفتێکی دارایی دەکاتەوە و بڕیاری خەرجکردنی شایستە داراییەکانی هەرێمی کوردستان دەدات، هاوکات داهاتی نەوتی کەرکوک دەبێتە پاڵپشت بۆ بەردەوامیی مووچە.

کاتی ناردنی مووچەی هەرێمی کوردستان

محەمەد شیاع سودانی، سەرۆکوەزیرانی عێراق لە کۆبوونەوەیەکدا لەگەڵ سروە عەبدولواحید، سەرۆکی فراکسیۆنی نەوەی نوێ دووپاتی کردووەتەوە کە دابەشکردنی مووچە هیچ گرفتێکی نییە. سودانی ڕایگەیاندووە کە پاش پشووەکانی جەژنی ڕەمەزان، مووچەی مانگی 03ـی مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان ڕەوانە دەکرێت. بەهۆی ئەوەی پشووەکانی جەژن لە عێراق تاوەکو ڕۆژی دووشەممە بەردەوام دەبن و ڕۆژی سێشەممە 25ـی ئازاری 2026 دەوامی فەرمی دەستپێدەکاتەوە، ناردنی پارەکە دەکەوێتە دوای ئەو ڕێکەوتە.

دابەشکردنی مووچە لە بەغدا

وەزارەتی دارایی عێراق پڕۆسەی دابەشکردنی مووچەی مانگی 03ـی دەستپێکردووە و تەواوی خانەنشینانی وڵات مووچەکانیان وەرگرتووە. ئەمڕۆ چوارشەممە 18ـی ئازار، مووچەی فەرمانبەرانی کۆمپانیاکانی نەوت، وەزارەتی پەیوەندییەکان و غازی شیمالی دابەشکراوە. بڕیار وایە سبەی پێنجشەممە، سەرەڕای ئەوەی پشووی فەرمییە، دابەشکردنی مووچەی مانگی ئازار بۆ فەرمانبەرانی دیکەی عێراق بەردەوام بێت.

ڕاستیی دەنگۆی نیوەمووچە و داهاتی نەوت

لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان دەنگۆی ئەوە بڵاوکرایەوە کە بەهۆی ڕاگرتنی هەناردەی نەوتی بەسرە، عێراق تەنیا نیوەی مووچە دابەش دەکات، بەڵام داتاکان پێچەوانەی ئەمە دەسەلمێنن. هەرچەندە گەرووی هورمز لە 28ـی شوباتەوە داخراوە و هەناردەی نەوت ڕاوەستاوە، بەڵام سیستەمی دارایی عێراق بە جۆرێکە کە پارەی فرۆشتنی نەوتی مانگی 01 لە مانگی 03ـدا وەردەگیرێت، بۆیە حکومەت تاوەکو کۆتایی مانگی نیسان تووشی هیچ کورتهێنانێکی دارایی نابێت بۆ دابینکردنی مووچە.

یەدەگی دارایی و ئاڵتوونی عێراق

حکومەتی عێراق بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی هەر قەیرانێکی دارایی، خاوەنی 110 ملیار دۆلار یەدەگی دراوی بیانی و 170 تۆن ئاڵتوونە. بەغداد پێشتریش لە کاتی شەڕی داعش لە ساڵانی 2014 تاوەکو 2016 و هەروەها لە سەردەمی کۆرۆنادا، سوودی لەم یەدەگە داراییانە وەرگرتووە بۆ دابینکردنی مووچەی فەرمانبەران و ڕێگریکردن لە هەر جۆرە پاشەکەوت یان کەمکردنەوەی مووچە.

ڕێککەوتنی نەوتی و دابینکردنی داهاتی نوێ

وەک هەنگاوێکی ستراتیژی بۆ ڕەواندنەوەی مەترسییەکانی داخستنی گەرووی هورمز، عێراق و هەرێمی کوردستان ڕێککەوتوون لەسەر هەناردەکردنی نەوتی کەرکووک لە ڕێگەی بۆرییەکانی هەرێمەوە. لە ئەمڕۆوە ڕۆژانە 250,000 بەرمیل نەوتی کەرکووک ڕەوانەی بەندەری جەیهان دەکرێت. ئامانج ڕەحیم، سکرتێری ئەنجوومەنی وەزیرانی هەرێم ڕایگەیاندووە، ئەم ڕێککەوتنە دەبێتە بنچینەیەکی بەهێز بۆ دابینکردنی داهات و پاڵپشتییەکی گرنگ دەبێت بۆ بەردەوامیی خەرجکردنی مووچەی مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان.