زیانە ژینگەیی و تەندروستییەكانی ئاگرەكەی پاڵاوگەكەی هەولێر زۆر زیاترە لە زیانە مادییەكان

SNN-عەلی حەمە سەعید

ماوەی 15 كاتژمێرە ئاگرێكی گەورە لە پاڵاوگەیەكی نەوت لەسەر ڕێگای هەولێر – گوێركەوتووەتەوە كە بەهۆیەوە هەزاران لیتر نەوت و قیر سوتاون، پسپۆڕێكی بواری ژینگەیش ئاماژە بەوەدەكات ئەو زیانە ژینگەیی و تەندروستیانەی بەهۆی ئەو ئاگرەوە لە سنوری هەولێر و دەوروبەری دەكەوێت هیچی كەمتر نییە لە زیانە مادییەكان.

سەلاح خدر، پسپۆڕی بواری ژینگە بە SNN-ی ڕاگەیاند: دووكەڵی ئاگری پاڵاوگەکەی هەولێر کە بەسەر ئاسمانی هەولێر و دەورەبەریدا بڵاودەبێتەوە ئەوە سەرەڕای ئەوەی زیانێكی زۆریشی لە خاكی ئەو ناوچەیەداوە تادێت قەبارەی زیانە ژینگەیی و تەندروستییەكانیش زیاتر دەبن بەتایبەت پیسبوونی هەوای ناوچەكە بەگشتی و تێكەڵ بوونی هەوا بە چەندین مادەی كیمیایی و ژەهراوی كە هەموو ئەو مادانە سەرچاوەی سەركین بۆ توشبوون بە شێرپەنجە.

ئاماژەی بەوەشكرد، لە ئەنجامی سوتانی پاڵاوگەكەوە چەند مادەیەكی وەك دوانەئۆكسیدی كاربۆن كبریت فسفۆڕ رەساس و دەیان جۆری دیكەی غاز تێكەڵ بە بەرگە هەوا دەبن، دواجار مرۆڤیش ئەم هەوایە هەڵدەمژێت بەتایبەت هاووڵاتیانی سنوری هەولێر و دەوروبەری ئەوە سەرەڕای ئەوەی چەندین مادەی زیانبەخش بەشێوەی گەردیلە لە ئەنجامی ئەو ئاگرەوە دەڕژێنە سەر زەوی و تێكەڵ بەخاك دەبن، بۆیە زیانەكان هێندە زۆر و قەبارەیان گەورەیە ناتواندرێت بە چ شێوەیەك گوزارشتی لێبكرێت و بەراورد ناكرێت بە زیانی مادی هێندە زیانە ژینگەیی و تەندروستییەكان زیاترن.

ئەو پسپۆڕەی بواری ژینگە ئەوەشی خستەڕوو، باشترین كارێك كە ئێستا هاووڵاتیانی سنوری هەولێر و گوندەكانی نزیك ئەو ناوچەیەی كە ئاگرەكەی لێكەوتووەتەوە بیكەن ئەوەیە بەبێ‌ بەكارهێنانی دەمامك نەیەنە دەرەوە تەنانە لەناو ماڵەكانی خۆشیاندا دەمامەكان لانەبەن، چونكە لەڕێگەی فێنككەرەوەكانەوە هەمان ئەو مەترسیانەی لەدەرەوە هەیە دێتە ناو ژوری ماڵەكان، بۆیە بەلایەنی كەم تا ماوەی 24 كاتژمێر دوای كوژانەوەی ئاگرەكە واباشتر هاووڵاتیان دەمامك بەكاربهێنن.